<<
GERİ DÖN
Konya
Konya Yüzölçümü bakımından Türkiye’nin en büyük ili. Konya, büyük
kısmı İç Anadolu bölgesinde, küçük bir kısmı Akdeniz bölgesinde
olup; Orta Anadolu Yaylası üzerinde Ankara, Niğde, Aksaray, İçel,
Antalya, Isparta, Afyonkarahisar, Eskişehir ve Karaman ile
çevrilidir. 36°22’ ve 39°08’ kuzey paralelleri ile 31°14’ ve 34°05’
doğu meridyenleri arasında yer alır. Trafik numarası 42’dir. “Gez
dünyâyı gör Konya’yı.” sözü meşhurdur.
Batı kaynakları Konya isminin Yunanca tasvir mânâsına gelen
“ikon”dan ileri geldiğini ileri sürmektedirler.
Konya ismi Frikçe(Frigya lisanı) “Kavania”nın bozulmuş şeklidir,
diyenler de vardır. Konya Selçuklu Türklerinden önce küçük bir
kasaba idi. Romalılar “ikonium” ismi ile anmışlardır. Hazret-i Ömer
(radıyallahü anh) zamanında Konya kasabasını İslâm ordusu fethetmiş
ve bu kente “kuuniye” demişlerdir. Konya isminin gerçek menşei
“kuuniye”den gelir. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra bütün Anadolu
gibi Konya da Türkler tarafından fethedilmiştir. Türkler bu küçük
kasabayı Anadolu’nun en büyük ve en mamur şehri hâline getirmiş ve
“Konya” ismini vermişlerdir.
Bâzı rivâyetlere göre ise Horasan bölgesinden Anadolu’ya göç eden
iki ermiş (evliyâ) Konya’nın bağlık ve bahçelik manzarasını görünce
içlerinden biri “Buraya konalım mı?” demiş, arkadaşı ise “Kon ya!”
demiş ve bu isim şehrin ismi olarak kalmıştır. Konya Türklere tam
211 yıl başkentlik yapmıştır. Anadolu’nun ilim, kültür ve medeniyet
merkezi olmuştur.
KONYA COĞRAFİ KONUM
Konya ili Anadolu Yarımadası’nın ortasında bulunan İç Anadolu
Bölgesş’nin güneyinde şehrin kendi adı ile anılan Konya bölümünde
yer almaktadır.
İlin topraklarının büyük bir bölümü İç Anadolu’nun yüksek
düzlüklerine rastlar. Güney ve güneybatı kesimleri Akdeniz
Bölgesi’ne dahildir. Konya, coğrafi olarak 36º 41 ve 39º 16 kuzey
enlemleri ile 31º14 ve 34º26 doğu boylamları arasında yer alır.
Yüzölçümü 38 257 km²(göller hariç)’ dir. Bu alanı ile Türkiye’nin en
büyük yüzölçümüne sahip ilidir. Ortalama yükseltisi 1016 m’dir.
İdari yönden, kuzeyden Ankara, batıdan Isparta, Afyon Karahisar,
Eskişehir, güneyden İçel, Karaman, Antalya, doğudan Niğde ve Aksaray
illeri ile çevrilidir.
Konya ili doğal açıdan kuzeyinde Haymana Platosu, kuzeydoğuda
Cihanbeyli Platosu ve Tuz Gölü’ne, batısında Beyşehir Gölü’ne ve
Akşehir Gölü’ne güneyinde Sultandağları’ndan başlayan Karaman ilinin
güneyine kadar devam eden Toros yayının iç yamaçları önünde bir fay
hattı boyunca oluşmuş volkanik dağlara doğusunda ise; Obruk
Platosu’na kadar uzanır.
İlin uç noktalarını kuzeyinde Kulu’nun Köşkler Köyü, batısında
Akşehir’in değirmen Köyü, güneyinde Taşkent’in Beyreli Köyü
doğusunda ise Halkapınar’ın Delimahmutlu Köyü uç noktalarını
oluşturmaktadır.
DAĞLAR
İlin kuzey kısmında yar alan yükseltiler genel olrak doğu-batı
doğrultusunda uzanır. Bozdağlar üzerinde yer yer tepeler yükselir,
bu tepelerin en yükseği Bozdağlar’ın batısındaki Karadağ
Tepesi’dir(1919 m). Bu tepeler arasında da geçitler yer alır.
Konya’nın batısında yer alan sıra dağlar kuzeyden güneye doğru
uzanırlar. En kuzeyinde Sultandağları (2169 m ), Aladağlar (2339 m),
Loras (2040 m), Eşenler (1951 m) yer almaktadır. Bölgenin güney
kısmı Toros Dağları ile sınırlanmıştır. Bu kuşakta ise Geyik (3130),
Bolkar Dağları (3134), Ados Dağları (3240 m) yer almaktadır.
Bu alanda volkanik kütlelerin ve arazilerin önemli bir yeri vardır.
Karapınar Ovası’nın güneyinde yer alan Karacadağ (2025), Konya’nın
güney batısındaki Erenler Dağoı (2319 m), batısında Takkeli Dağ
(1400) yer almaktadır.
Belirtilen volkanik dağların dışında Karapınar yakınlarında kül
konilerine rastlanır. Bunlar genç volkanik faaliyetler sonucunda
oluşturulmuş küçük konilerden ibarettir. Il sınırları içinde yer
alan volkanik dağlar İç Anadolu Bölgesi’nin diğer vokanik dağları
ile karşılaştırıldığı zaman yükselti alanlarının daha az olduğu
görülür.
Volkanik konilerin çevresinde volkanizma esnasında meydana gelen gaz
patlamaları ile daire şeklinda çanaklar oluşmuştur. Bu çanaklara
suların dolması ile küçük maar gölleri meydana gelmiştir.
Püskürme ile oluşmuş bu dağların yakın çevrelerindeki arazilerde
volkanik örtüler meydana getirmiş olmaları ve aynı zamanda yörenin
volkanizmaya sahip olduğunu göstermeleri bakımından önemlidir.
Konya’nın ormanları ve su kaynaklarının büyük bir bölümü buradaki
yükseltilerde yer almaktadır. Bölgenin güneyindeki kireç taşlarından
oluşmuş yükseltilerin bulunduğu yerlerde mağaralar ve Seydişehir’de
bulunan Tınaztepe mağarası milli park olmuştur.
PLATOLARI
Yöredeki Obruk ve Cihanbeyli platoları ortalama 1000 m yükseltiye
sahip geniş düzlüklerden oluşurlar. Tuz Gölü’nün batısında
Cihanbeyli platosu, güneyinde ise Obruk Platosu yer alır.
Obruk platosu üzerinde kireç taşı tabakaları üzerinde gelişmiş
karstik şekillerden olan obruklara rastlanıldığından bu isim
verilmiştir. Bunların en büyüğü Kızören obruğudur. Konya’nın
kuzeydoğusunda yer alan bu obruk kireç taşlarının çözülmesi ile
oluşmuş yaklaşık 300 m çapında 145 m derinliğindedir. Obruk içine
suların dolması ile aynı ismi taşıyan bir de göl oluşmuştur. Göl
tabanından fazla suları boşalttığından suları tatlıdır.
Obruk platosu yörenin en çukur yeri olan Tuz Gölü ile Konya ve
Ereğli ovalarını birbirinden ayıran bir eşik görünümündedir.
İl kuzeyini kaplayan Cihanbeyli platosu genel olarak kireçtaşı
tabakaları ile kaplıdır. Bu plato akarsular tarafından az
parçalanmış dalgalı bir yüzeye sahiptir.
Zaten bozkırla kaplı olan bu platolar, il hayvancılığı ve tarımı
açısından önemlidir.
OVALAR
İl sınırları içerisinde ovalar platolardan sonra en fazla alanı
kaplar. Buradaki ovalar, genel olarak buraya yerleşen bir gölün
ortadan kalkması ve göl tabanında alüvyonların depolanmasıyla ortaya
çıkmıştır. Obruk platosunun kuzeyindeki en çukur alanda Tuz Gölü
yerleşmiş güneyde ise Hotamış Bataklığı ile İvriz bataklıkları
burada oluşan eski göl kalıntıları olrak yer almıştır.
Konya ve Ereğli ovaları yörenin en geniş ovalarıdır. Bu ovalar Konya
ve Ereğli arasında geniş düzlükler şeklinde uzanırlar. Konya ili bu
ovaların batı ucunda kurulmuştur. Bu dizi içinde, Çumra ovası ve
Karapınar’ın bulunduğu Karapınar ovasında eski Konya Gölü tabanını
kum depoları rüzgar erezyonunada imkân vermiştir. Bozdağlar’ın
kuzeyinde Altınekin, Sarayönü ve Kadınhanı ovaları bulunur. Ilgın
Gölü ve Akşehir Gölü’nün bulunduğu çanakta bir çöküntü hendeğidir.
Ilgın ve Akşehir ovaları, bu çöküntü hendeği içerisinde oluşmuş
ovalardır. Ayrıca Obruk Platosu’nun kuzeyinde Aksaray Ovası’nın bir
bölümüde ye almaktadır. Bu ovalar dışında Beyşehir Ovası, Seydişehir
Ovası, Doğanhisar Ovası ile Yukarı Sakarya Ovalarının güney ucunu
oluşturan Yunak ve Akgöl ovalarıdır.
Konya ili ovaları Türkiye tarımı ve hayvancılığı açısından ayrı bir
öneme sahiptir.
