Kozmetik Sözlüğü

A

AFTER SUN MOISTURIZER:

Günes sonrasi nemlendirici.

AHA (Alfa-Hidroksit Asit):

Çogu meyvelerden elde edildigi için "meyve asitleri" olarak da adlandirilir. Cilt bakiminda güçlü bir yaslilik önleyicidir. Düsük konsantrasyonlarda, ölü hücreleri yok eder, yumusak ve taze bir cilt olusturur. Orta ve yüksek konsantrasyonlarda ise kirisiklarin azalmasi için elastin ve kolajen üretimini uyarir.

ALBÜMIN:

Yumurta akinda bulunur ve ciltte bir tabaka birakir.

ALDEHIT:

Alkolleri oksitlendirme veya asitleri indirgeme yolu ile elde edilen uçucu bir sivi.

ALKALIN:

Ph degeri 7den büyük olup asit olmayan madde.

ALLANTOIN:

Iyilestirici ve rahatlatici etkileri oldugu söylenen botanik bir madde . Cilt bakımı için kullanilan kremlerde kullanilan bir madde.

ALLERGEN ( Allerjen ):

Alerjik reaksiyona neden olan madde.

ALOE VERA:

Tahris önleyici ve rahatlatici etkileri vardir. Ancak, aloe degisken bir madde oldugundan, bu yararlari için aloe veranin taze bitkisinden veya sikica kapatilmis koyu bir kapta sogutularak korunulan saf bir aloe ürününden elde edilir.

ALTHEA:

Cilt için yumusatici ve rahatlatici etkileri oldugu söylenen bir kök.

AMINO ASIT:

Proteinler amino asitlerden olusur. Cilt bakim ürünlerinde, pek çok çesidi bulunan bu madde, su tutucu ajan olarak kullanilir. (Bknz: Protein)

ANTI-ÂGE ÜRÜNLER:

Cildin yaslanma sürecini yavaslatan ürünler. Yenileyici ve besleyici etkiye sahip olan bu ürünler erken yaslanmaya karsi cildi güçlendirip korur.

ANTIBAKTERIAL:

Özellikle yüzde kusurlar olusturan bakteriler olmak üzere, her tür bakterinin olusmasini engelleyen maddeler.

ANTI-CERNE:

Göz alti morluklarini, yüzdeki renk farkliliklarini, sivilce ve pürüzleri gizlemek için kapatici.

ANTIOKSIDAN:

Oksijen, günes isini veya herhangi diger bir kaynagin zararli etkilerini azaltabilen maddedir. Ancak, antioksidanlarin kirisiklari önledigi konusunda herhangi bir kanit yoktur; bunlarin cilt üzerinde öncelikli etkileri iltihap ve kizarikliklari azaltmalaridir. Antioksidanlar birçok bitki özü, vitaminler ve sentetik maddeler içerir.

ANTI-RIDES ÜRÜNLER:

Kirisik giderici ürünler. Ciltteki sarkmalari toparlar, cilt tabakalarini derinlemesine yeniler ve kirisikliklari siliklestirir.

APRÈS-SOLEIL HYDRATANT:

Günes sonrasi nemlendirici.

AROMATERAPI:

Bedensel rahatlama saglamak için vücut bakiminda temel yaglarin kullanilmasi.

ASKORBIK ASIT:

Solüsyon halinde degisken sayilan ve cilt kizarikligina sebep veren, C vitamininin bir türüdür.

AUTO-BRONZANT:

Günessiz bronzlastirici.

AZULENE:

Alman papatyasindan elde edilen ve yatistirici özellikleri olan bir ajan.

B

BARIUM SULPHATE:

Kozmetikte beyazlatci bir ajan olarak kullanilan bir mineral. Cildi tahris etme olasiligi vardir.

BENTONITE:

Kozmetikte emici olarak kullanilan kile benzer bir materyal. Cildin kurumasina sebep olabilir.

BENZEPHENONE-3:

"Oxybenzone" olarak da adlandirilir. Günesin UVB ve bazi UVA isinlarina karsi koruyucu olarak kullanilan bir ajan.

BENZOIK ASIT:

Cilt bakim ürünlerinde kullanilan bir prezervatif (koruyucu). Diger bazi prezervatif maddelere oranla daha az tahris edici sayilir.

BENZOYL PEROXIDE:

Akne tedavisinde sikça kullanilan anti-bakteriyel bir madde.

BETACAROTEN:

Potansiyel iyi bir antioksidan.

BETA-GLUCAN:

Cildin dogal defans mekanizmasini güçlendirdigi rapor edilen ve mayadan elde edilen yeni bir madde.

BETA-HIDROKSIT:

Alfa-hidroksitten daha ufak bir molekül boyuna sahip olan arindirici bir ajan.

BIOFLAVONOID:

Genellikle narenciye bitkilerinden elde edilen ve antioksidan, yatistirici etkileri olan bir madde.

BIOTIN:

Diger adiyla H vitamini. Vücutta, bazi bagirsak bakterileri tarafindan üretilen ve suda eriyebilen bir vitamindir. B kompleks grubundan olan bu vitamin metabolizmadaki karbonhidratlarin, yaglarin ve amino asitlerin ihtiyacidir. Yüzeysel uygulamada cilt için yarari bulunmamistir.

BOTOX:

Botulinum toxininin ticari adi. Az miktarlarda kullanilarak belli bir süre için kaslari felç ederek kirisiklik ve çizgilerin giderilmesinde kullanilan madde.

C

CALCIUM ASCORBATE:

C Vitamininin bir sekli; yüzeysel veya içilerek kullanimiyla ilgili çok az bilimsel arastirma vardir.

CALCIUM CARBONATE:

Kozmetikte emici olarak kullanilir. Günlük kullanimda tebesir olarak anilir.

CALCIUM GLUCONATE:

Kalsiyum vücut için gerekli bir mineraldir. Az da olsa, yapilan arastirmalar yüzeysel uygulamalarda bu mineralin iyi bir iltihap giderici (anti-enflamatuar) ve tedavi edici oldugunu göstermistir.

CALENDULA:

Iyilestirici, yatistirici ve antiseptik etkileri oldugu bilinen bir yumusatici. Kuru cildin tedavisinde kullanilir.

CERAMIDES:

Ciltte dogal olarak bulunan ve koruyucu bir set olusturarak su kaybina mani olan madde. Bu madde sentetik olarak da üretilerek cilt bakim ürünlerine katilmaktadir.

CITRONELLA YAGI:

Sabun ve deodorantlarda yaygin olarak kullanilan bir antiseptik. Böcek savar etkisi de vardir.

CONCEALER:

Göz alti morluklarini, yüzdeki renk farkliliklarini, sivilce ve pürüzleri gizlemek için kapatici.

D

DERMATITIS:

Cildin tahris olmasi, iltihaplanmasi.

DHA:

Cildin üst tabakalarinda bulunan amino asitlerle reaksiyonu sonucu 2-3 saat içerisinde gerçeklesen bir kahverengi ton olusturur ve her yeni uygulamada renk derinligi saglar.

DHEA:

New England Tip Gazetesi ‘nin bir haber yayini olan HealthNews'a göre DHEA'nin agizdan alinmasinin faydasi hakkinda az da olsa arastirmalarin bulunduguna isaret edilse de, birçok nedenden dolayi yararindan çok riskleri vardir. Büyük bir olasilikla "dehydroepiandrosterone" adinda kuvvetli bir steroid hormon, yani testesteron ve östrojenin kimyasal bir kuzenidir... DHEA testesterona dönüstürüldügünden bunu kullanan bazi kadinlarda yüz veya vücut killanmasi olabilir ve eger 50 yaslarinin altinda iseler mensturasyonlari durabilir. DHEA'nin ayrica kalp hastaliklari riskini arttiran HDL (iyi kolesterol) oranini kadinlarda azalttigi da gösterilmistir. Cilde yüzeysel uygulamada herhangi bir pozitif veya negatif etkisi bulundugunu gösteren bir arastirma yoktur.

DIHYDROXYACETONE ( DHA ):

Kozmetikte kullanilan kendinden bronzlastirici bir ajan.

DONG QUAI :

Düzensiz ay basi veya menopoz sorunlarini tedavi etmek için kullanilan geleneksel bir Çin bitkisi.

E

EAU DE PARFUM :

En yüksek konsantrasyonu olan koku. Bu nedenle digerlerine göre daha pahalidir.

EAU DE TOILETTE :

Konsantrasyonu daha düsük olan koku.

EDTA:

Ethylenediaminetetraacetic asitin kisaltilmisi. Bu asit kozmetik ürünlerinde kullanilan bir sabitleyicidir. Belli bir formülün içindeki maddelerin bazi elementlerle (özellikl minerallerle) birlesmesine mani olarak ürünün su gibi maddelerle karsilastiginda doku, koku ve kivam gibi istenmeyen degisikliklere ugramasini önler.

ECZEMA :

Cildin kizarmasina, kasinmasina ve kabuklanmasina neden olan bir cilt rahatsizligi. Nedeni bilinmemektedir. Vücudun herhangi bir yerinde ortaya çikabilir. Akut veya kronik olarak görülebilen bu rahatsizlik genellikle reçeteli olarak satilan ve harici olarak kullanilan iltihap giderici kremlerle tedavi edilir.

ELASTIN:

Cilde esnekligini veren ana bilesenidir. Günesin zararlari ciltteki elastinin bozulmasina neden olabilir.

ELECTROLYSIS:

Saç köklerini eritmek için kullanilan elektrik.

ERGOCALCIFEROL:

D Vitamininin teknik adi.

ETHANOL:

Alkol

F

FARNESOL:

Bitkilerden elde edilen ve kozmetikte öncelikli olarak kokularda kullanilan bir öz. Hayvanlar üzerinde yapilan bazi arastirmalarin sonucunda antibakteriyal özellikleri saptanmistir.

FLORALOZONE:

Birçok sentetik koku bileseninden biri.

FOLIK ASiT:

B-vitamin kompleksinin parçasidir. Agiz yoluyla alindiginda iyi bir antioksidan olarak kabul edilir. Bu yarari henüz cilt üzerinde kanitlanmamistir.

G

GOMMAGE:

Vücudu ölü hücrelerden arindirma.

GELATIN:

Bitki veya hayvanlardan elde edilen ve kozmetikte kalinlastirici ajan olarak kullanilan bir madde.

GINGKO BILOBA:

Yelpaze biçiminde yapraklari olan bu süs agaci, kozmetik kullanimda antioksidan, iltihap giderici ve kizariklik önleyici özellikleriyle öne çikar.

GLISERIN:

Bitkilerden veya sentetik olarak elde edilen yapiskan bir sividir. Yumusatici, kaygan ve su tutucudur.

GLÜTAMIK ASIT:

Bugday glüteninden elde edilen ve cilt için su tutucu özellikleri olan bir amino asittir.

GLÜTAMIN:

Bir amino asittir.

H

HAMILELIK MASKESI:

Alin, çene ve agiz çevresinde asiri pigmentasyon nedeniyle olusan kahverengi lekeler. Genellikle hamileligin 4. ila 5.aylari arasinda görüldügü için bu adi almis.

HIPOALERJENIK:

(Hypoallergenic) Kozmetik sanayiinde ürünün cilt reaksiyonu ve/veya hassasiyetine ve alerjiye neden olmayacagini göstermek için kullanilan bir terim. Ancak, üreticilerin bu iddialarini kanitlamalari henüz bir standart veya yasaya baglanmadigindan bu tür ürünlerde çok dikkatli olunmasi gerekir.

HOELEN:

Yüzeysel (harici) olarak uygulandiginda antibakteriyel, koruyucu, yara iyilestirici ve su birlestirici özellikleri vardir.

HUMECTANT:

Su birlestirici ajan.

HYALURONIC ASIT:

Cilt bakımı rünlerinde iyi bir su birlestirici olarak kullanilan cilt dokulsu bileseni.

HYDRATANT:

Nemlendirici

I

INOSITOL:

Ciltte su birlestirici özellikleri olabilen lesitin bileseni. Çogunlukla B Vitaminiyle karistirilmasina ragmen vitamin degildir.

ISOPROPYL LANOLATE:

Lanolinden elde edilen ve kozmetikte kivam verici ve yumusatici olarak kullanilan bir madde.

IN VITRO:

Kelime anlamiyla "camda" anlamina gelir. Biyokimyasal bir islemin canli bir organizmada degil de tüp ve benzeri yerde gerçeklestigini gösterir.

IN VIVO:

Kelime anlamiyla "canlida" anlamina gelir. Biyolojik veya kimyasal bir islem veya reaksiyonun yasayan bir hücre, organizma, hayvan veya insanda gerçeklestirildigini gösterir.

J

JELATIN:

Bitki veya hayvanlardan elde edilen ve kozmetikte kalinlastirici ajan olarak kullanilan bir maddedir.

JOJOBA YAGI:

Uçucu olmayan tüm bitki yaglarina benzer bir yumusaticidir.

K

KAOLIN:

Kozmetikte emici özellikleri nedeniyle kullanilan kile benzer dogal bir mineral (alüminyum silikat).

KAPATICI:

Göz alti morluklarini, yüzdeki renk farkliliklarini, sivilce ve pürüzleri gizlemek için kapatici.

KATRAFAY YAGI:

Tahris giderici özellikleri oldugu söylenen yumusatici bitkisel bir yag.

KERATIN:

Derinin boynuzsu katmanindaki (üstderinin en üst katmani) lifsi protein. Keratin, tirnaklarimizin ve vücudumuzdaki killarin en önemli yapisal maddesidir.

KERATOZ:

Üst derideki boynuzsu katmanin düzensiz olarak kalinlasmasi.

KOENZIM Q10:

Cilt bakim ürünlerinde bir antioksidan.

KOLAJEN:

Doku hücrelerinin aralarindaki bosluklari dolduran, son derece esnek yapidaki lifsi protein. Fibroblast denilen özel hücreler tarafindan üretilen kolajen, yasin ilerlemesiyle birlikte esnekligini kaybetmeye basliyor.

L

LAKTAT:

Kozmetikte yumusatici, kalinlastirici ajan veya yag olarak kullanilan dogal veya sentetik maddeler.

LAKTIK ASIT:

Sütten veya sentetik olarak elde edilir. Cilt hücrelerini bir arada tutan maddeyi kirar ve cilt yüzeyindeki hücreleri bölerek döker.

LANOLIN ALKOL:

Alerjiye saf lanolinden daha az neden oldugu sanilan ve lanolinden elde edilen bir yumusatici.

LANOLIN:

Koyunlarin yag bezlerinden elde edilen bir maddedir. Bazi bünyelerde alerji yaratabilir ancak kuru cilt için çok iyi bir yumusatici olarak kabul edilir.

L-ASKORBIK ASIT:

Iyi bir antioksidan .

LIPID:

Yag, yag asitleri ve sebum içeren, hem bitkiler hem de ciltte bulunan çok çesitli maddeye denir. Cilt bakim ürünlerinde, bunlar yumusatici ve kalinlastirici ajanlar olarak kullanilirlar.

LIPOZOM:

Bir madde degil, bir tasiyici sistemdir; bazi maddeleri tutup, cilt tarafindan emildikten sonra cilde geçirebilme özelligi vardir.

M

MAGNEZYUM:

Güçlü emici özelliklerinin yani sira dezenfektan etkileri de olan bir mineral.

MAGNEZYUM ALÜMINYUM SILIKAT:

Kozmetikte kalinlastirici bir ajan ve toz olarak kullanilabilen kuru, beyaz bir madde.

MAGNEZYUM ASKORBIL PALMITAT:

C Vitamininden elde edilir ve kuvvetli bir antioksidandir.

MELANIN:

Koyu kahverengi pigment. Fazlaligi tenimizin koyu renk, azligi ise açik olmasini saglar.

MOISTURIZER:

Nemlendirici.

N

NEOPENTANATE:

Kozmetikte kalinlastirici ajan ve yumusatici olarak kullanilir.

NYLON-12:

Emici ve kalinlastirici ajan olarak kullanilan toz halinde bir madde.

P

PANTENOL:

B kompleks vitamininden türetilmis bir maddedir. Kalin, surupsu bir yapisi ve nemlendirici özelligi vardir. Yumusatici olarak da kullanilir.

PEELING:

Yüzü ölü hücrelerden arindirma. pH: Çözeltilerin asit, nötr veya alkali olma özelligini gösteren deger. Organizmamizdaki tüm sivilar belirli pH degeri tasirlar. Nötr pH degeri 7,0'dir.

PIGMENT:

Dokulara gerçek rengini veren madde.

R

RETINOL:

A vitamininin daha saf ve asitsiz halidir. Cildi yenileme özelligine sahiptir.

S

SELF-TANNING:

Günessiz bronzlastirici.

SERAMID:

Tabii olarak olusan cilt yaglari. Cilt bakimi ürünlerinde kullanildiklarinda, su tutucu olarak faydalidirlar.

SERBEST RADIKALLER:

Iç ve dis etkenlerle cilt dokusunda olusan ve sabit olmayan moleküler parçaciklardir. Serbest radikaller, hücrelere saldirarak yapilarini bozar.

SILIKAT:

Kuvvetli emicilik ve kalinlastiricilik özellikleri olan inorganik bir tuz.

SILIKON:

Silisten (kum bir silistir) elde edilmis bir madde. Essiz sivi nitelikleri silikona kayganligini verir ve farkli formlarda tende ipek gibi hissedilebilir, yumusaklik verebilir ve cilt islansa bile iyi su tutan bir ajan olabilir.

SITRIK ASIT:

Narenciyeden elde edilir ve ürünlerin pH derecelerinin fazla alkalin olmasini önlemek için kullanilir.

SORBITOL:

Dogal kaynaklardan sentetik olarak elde edilebilir. Kalinlastirici ve kayganlik verici bir ajandir. Gliserine benzer.

SPF ( Sun Protection Factor):

Günes koruma faktörü.

T

TALK:

Emici olarak kullanilan toz halinde mineral ve preslenmis veya toz halinde olan çogu pudranin bazi. Talk çogunlukla elestirilen ve kullanilmamasi önerilen kozmetik maddelerindendir. Bunun asil nedeni 1990 larda yayinlanan arastirmalarda talkin vajinal kullanimlarda yumurtalik kanserini artirma riskidir. Ancak kozmetik kullanimda talkin böyle bir risk faktörü yoktur.

TITANYUM DIOKSIT:

Kozmetikte kalinlastirici, beyazlastirici, yaglayici ve günes isinlarini kesici bir madde olarak kullanilan bir mineraldir. Cildi UVA ve UVB radyasyonundan korur ve cildi tahris etme riski yoktur.

TRIGLISERIT:

Kozmetikte yumusatici ve kalinlastirici ajan olarak kullanilir.

V

VITAMIN A:

Iyi bir antioksidan.

VITAMIN C:

I yi bir antioksidan.

VITAMIN D:

Antioksidan.

VITAMIN E:

Bazi insanlarda alerjiye neden olabilmesine ragmen en güvenilir antioksidanlardandir.

VITAMIN K:

Kozmetikteki ana kullanimi göz çevresindeki halkalarin koyuluklarini ve yüzeysel kilcal damarlarin görünümünü azaltmasidir. Buna ragmen K vitamininin cilt bakiminin herhangi bir evresinde islevsel oldugunu kanitlayan bagimsiz bir arastirma yoktur.

Y

YESIL ÇAY:

Tahris önleyici özellikleri de olan bir anti-oksidan.

YAGLAR:

Yag, yag asitleri ve sebum içeren, hem bitkiler hem de ciltte bulunan çok çesitli maddeye denir. Cilt bakımı ürünlerinde, bunlar yumusatici ve kalinlastirici ajanlar olarak kullanilirlar.

ZEDOARI YAGI:

Cilde tahris edici etkileri olan kokulu bir yag. Buna ragmen, bu yagin antioksidan ve tahris/iltihap giderici etkileri oldugunu gösteren çalismalar da vardir.

ZEOLITE:

Kozmetikte emici olarak kullanilan mineral gruplarindan biri. Kanseri önleyici etkileri oldugu da söylenmektedir.