RADYOTERAPİ İÇİN GENEL UYARILAR
Tedavi boyunca karşılaşabileceğiniz bazı özel durumlar ve bu konuda
yapmanız gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz :
- Yorgunluk, halsizlik hissi : Tedaviniz
süresince kendinizi yorgun, halsiz hissedebilirsiniz. Bu durum ilerleyen
haftalarda, verilen doz arttıkça daha belirgindir. Bu yorgunluk,
tedavinizden kaynaklanan, beklenen bir durumdur ve kesinlikle
hastalığınızın kötüye gittiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Tedavi
bittikten sonra da azalarak kaybolacaktır. Bu gibi durumlarda kendinizi
fazla yormamanızda, dinlenmek için daha fazla zaman ayırmanızda fayda
vardır. Akşam saatlerinde, kafeinli içecekler, geç saatte yemek yeme
gibi uyku kaçırıcı alışkanlıklardan uzaklaşmalısınız. Yorgunluk hissi,
tedaviye bağlı olarak alyuvarlarınızın azalması sonucu da oluşabilir. Bu
durumda doktorunuz demir hapları ya da kan nakli önerebilir. Yorgunluk
hissi tedaviden sonra kaybolacaktır, birkaç ay sonra yeniden belirirse,
bunun hastalıkla bağlantılı olma olasılığı vardır, doktorunuza haber
veriniz.
- Beslenme ve sıvı alımı : Tedavi süresi ve şekli ne olursa olsun,
radyoterapiniz boyunca sağlıklı beslenmeye ve bol su içmeye mutlaka özen
göstermelisiniz. Bazı hastalarda tedaviye bağlı iştahsızlık belirir,
yemek alışkanlığı değişir, ama herşeye rağmen beslenme konusunda hassas
ve gayretli olunmalıdır. Bol su içilmesi de özellikle baş-boyun bölgesi
ve göğüs kafesi ışınlamalarına bağlı yan etkiler açısından faydalı
olacağı gibi, vücudun temel ihtiyacı olarak gereklidir. Gün boyu üç öğün
yemek yerine, az ve sık yemek daha uygundur. Radyoterapi sırasında biraz
kilo vermeniz doğaldır, ama yemek konusunda belirgin sorunlarınız varsa,
mutlaka doktorunuzdan yardım isteyiniz.
- Cilt bakımı : Bazı hastalarda tedaviye bağlı cilt reaksiyonları
gelişir. Bu, hastanın ve tedavinin özelliklerine göre değişen
sıklıktadır. Her tedavi planlamasında hastaya cilt bakımı konusunda
önerilerde bulunulur. Bu öneriler, tedavi kurumuna göre değişir. Bazı
merkezlerde tedavi boyunca tedavi alanı cildine su teması yasaklanır ve
dolayısıyla hastadan banyo yapmaması istenir. Bazı merkezlerde ise
tedavi bölgesini ılık su ile yıkayıp, ardından yumuşak bir havlu ve
yavaş hareketlerle, tam bir kurulama koşuluyla banyoya izin verilir.
Tedavi bölgesinde ilerleyen haftalarda hafif kaşıntı hissi belirebilir.
Bu bölgeyi asla ovalamayınız, asla kaşımayınız, çünkü tedaviye bağlı
olarak bu bölgedeki deri giderek incelir, hassaslaşır ve kolay tahriş
olabilir. Parfümli sabunlar, parfümlü pudralar, deodorantlar, losyonlar,
kremler cildinizi tahriş edici maddelerdir ve tedavi süresince
kullanmanız sakıncalıdır. Kimi durumlarda doktorunuz size parfümsüz,
bebek pudrası (talk) önerebilir. Tedavi süresince (banyoya izin
veriliyorsa) ve tedavi sonrası erken dönemde çok sıcak su ile banyo ve
tedavi bölgesine sabun bezi gibi tahriş edebilecek maddelerin teması
sakıncalıdır. En iyisi bu süre zarfında ılık su ve parfümsüz sabun
kullanmaktır.Tedavi bölgesinin ıslak olması, cilt reaksiyonu riskini
artırır. Terleme durumunda temiz ve yumuşak bir havlu ile ve hafif
hareketlerle bu bölgeyi derhal kurulamalıdır.
Tedavi bölgesine yapılan işaretlerin çıkmaması gerekir. Eğer işaretler
azalır ya da tamamen yok olursa, kendi kendinize bu işaretleri yeniden
yapmayı asla denemeyiniz.
Zaten işaretleriniz hergün teknisyeniniz tarafından kontrol edilmektedir
ve eğer silinmeye yüz tutarsa sadece doktorunuz tarafından
yinelenecektir.
Baş ve boyun bölgesinden radyoterapi alan erkeklerin tedavi süresince
traş köpüğü, traş kremi ve jilet kullanarak traş olmalarına izin
verilmez. Mümkünse tedavi boyunca traş olmamak en iyisidir. Eğer
gerekliyse, traş makinesi ile traşa izin verilebilir.
Cilde ait bu kısıtlamalar sadece tedavi
bölgesi cildini ilgilendirir. Cildinizin diğer bölümlerine dair herhangi
bir önlem almanıza gerek yoktur. Ayrıca söz konusu kısıtlamalar sürekli
değil, sadece tedavi süresince ve tedavi sonrası erken dönem için
gereklidir.
- Güneşten korunma : Tedavi gören bölge cildi
incelir ve hassaslaşır. Bu nedenle yazın etkili güneşe, kışın sağuk
rüzgara maruz kalmamalıdır. Bu durumlar, cildi tahriş edeceği gibi,
reaksiyon riskini de artırır. Tedavi bitimini takiben en az 1 yıl
süreyle, tedavi gören bölgenin kuvvetli güneş ışığından korunması
gerekir. Bu süreden sonra bile bazen cilt hassasiyeti devam edebilir ve
özel bakım gerektirebilir. Bu durumda yüksek koruma faktörlü güneş
kremleri kullanarak güneşe çıkılabilir.
- Giyim : Tedavi edilen bölge cildine temas
eden kumaşın dikkatli seçilmesi önemlidir. Doğal liflerden yapılan
giysiler daha uygundur, cildi tahriş etmez. Yünlü, naylon giysiler
tahriş edici olabilir. Omuz askıları, sütyen askıları tedavi edilen
cildi sıkıyorsa sakıncalıdır. Meme bölgesinden tedavi alan hanımların
tedavi süresince sütyen kullanmamaları isabetli olacaktır. Boyun
bölgesine radyoterapi uygulanıyorsa, dar yakalı giysilerden ve kravattan
kaçınmalıdır. Ama tedavi edilen bölgeyi özellikle kuvvetli güneş ve
soğuk rüzgardan korumak da gereklidir. Bu amaçla boyun için ipek veya
pamuklu fular, saçlı deri için aynı kumaşlardan eşarp uygun seçimlerdir.
|
 |
